Loskomen

Nu ik ruim een maand weer thuis ben, stel ik vast dat thuiskomen misschien nog wel moeilijker is dan weggaan. In ieder geval staat het thuiskomen in de top 3 van de moeilijkste stappen op mijn pelgrimstocht (de andere 2 zijn: het besluit om te gaan en het daadwerkelijk afscheid nemen en loskomen van het thuisfront). Het helpt daarbij niet dat ik mijn studie voor mijn vertrek tot een goed einde had gebracht (gat in mijn agenda) en al mijn zakelijke projecten had afgerond (nog een gat in mijn agenda).

Wat ook niet helpt, is dat ik een link kreeg doorgemaild van het grootse spektakel op een van de laatste avonden in Santiago. De ‘galavoorstelling’ van het 800-jarig jubileumfeest van de kathedraal staat op You Tube. We hebben met duizenden mensen uren op het plein zitten wachten, maar uiteindelijk werden we beloond met een geweldige lichtshow geprojecteerd op de kathedraal. Ik krijg er weer kippenvel van, maar waarschijnlijk moet je erbij geweest zijn:

 

Geplaatst in Uncategorized | Reacties uitgeschakeld voor Loskomen

Een paar dagen thuis

Heerlijk geslapen in een bed waar ik in pas, lekker vegetarisch gegeten, Mira weer doodgeknuffeld. De 1e dagen thuis zijn weer voorbij. Het terugblikken is begonnen.

Een van de meest opvallende dingen is dat het fysieke deel me relatief gemakkelijk is afgegaan. Dat heeft me echt verbaasd, omdat mijn lijf zo hier en daar  mankementen vertoont. Maar zelfs daarmee (en zonder vlees in je maag) kun je Santiago halen. Zie hier hoe maagdelijk mijn voeten eruitzien na 2.000 km lopen…

Geplaatst in Uncategorized | Reacties uitgeschakeld voor Een paar dagen thuis

Taal(on)kundige Spanjaarden

Een aantal dagen geleden schreef ik een blog over communicatieproblemen. Daarbij ging het onder meer over de bijzondere vertalingen van Spaanse instructies en waarschuwingen. Ik kwam zojuist nog een voorbeeld hiervan tegen, dus voor de volledigheid zet ik die online. Wie de Engelse (en Franse) tekst begrijpt, mag het zeggen.

Geplaatst in Uncategorized | Reacties uitgeschakeld voor Taal(on)kundige Spanjaarden

De perfecte imperfectie

Misschien draait mijn hele camino wel om het besef dat het leven imperfect is. Dat is de eerste leerstelling van Gautama Boeddha: het leven is lijden, volgens mijn voormalig docent Boeddhisme beter vertaald als “het leven is imperfect”. Een geweldig, rustgevend en realistisch uitgangspunt, dat haaks staat op de gemiddelde reclamespot die wij dagelijks krijgen voorgeschoteld.

Vanavond zat ik met Karel, Vanessa en haar vriend Christoph in onze stamkroeg, onze tapasbar. Ik ben in m’n eentje nog even afscheid wezen nemen van de kathedraal. Zittend op het plein zwelde de tsunami aan emotie weer aan (ik ben daar vrij open over, omdat ik hiermee hier eerder regel dan uitzondering ben) en kwam ik tot bovenstaand inzicht: het leven is imperfect en, van daaruit logisch (en fenomenologisch?) redenerend, ík ben imperfect. Dat kun je wel denken, maar word je daar ook blij van?

Ik ben vervolgens naar de kermis gelopen, die hier vanwege de feestdagen plaatsvindt. Daar heb ik door een straattekenaar een karikatuur van mezelf laten maken, om de imperfectie van mezelf te kunnen vastleggen. Ik heb met een grote grijns model gestaan, wetende dat ik het resultaat liever niet zou zien. Toevallig (of niet) kwam tijdens deze sessie Karel langsgelopen. Hij was totaal verrast om mij hier te zien (en ik om hem hier te zien, want het lag totaal niet op de weg van tapasbar naar hotel) en had een gigantische smile op z’n gezicht. Dat was een geweldig moment. Ik vertelde hem mijn overwegingen en we hebben er hartelijk om gelachen. Zelfspot is misschien wel het beste wat er is.

Geplaatst in Uncategorized | Reacties uitgeschakeld voor De perfecte imperfectie

Liminale fase

Het pelgrimsleven is gevarieerd. Ik ben langs vuilnisbelten, vliegvelden, industrieterreinen en mesthopen gelopen. Ik heb prachtige kerken, mooie luchten en geweldige vergezichten gezien. En ik zat met een biertje op het terras van een barretje te genieten van het oneindige uitzicht: een mooi strand, groene heuvels en een helderblauwe zee. Mijn pelgrimsleven is mooi en veelzijdig geweest.

Ik bevind mij nu in een lastige fase. Tijdens mijn studie volgde ik het vak Spiritualiteitswetenschappen en daarin leerde ik over de rites de passage, rituelen en processen die de overgang van de ene staat naar de andere markeren. Een duidelijk voorbeeld is het initiatieritueel dat jonge mannen van inheemse volken vaak moeten doorstaan om tot de volwassenen te gaan behoren. Er is een fase van afscheiding van het vertrouwde, een transitionele fase waarin de persoon volledig op zichzelf is aangewezen en de fase van de re-integratie, waarin het geleerde in het nieuwe dagelijkse bestaan wordt geïntegreerd. De transitionele fase is (vanzelfsprekend) de lastigste, hoewel de integratie zeker ook niet eenvoudig is. Maar in die middenfase, de zogenaamde liminale fase, zit men tussen wal en schip. Dat dobber ik nu rond.

Morgen vlieg ik terug. Dat is een gek idee, maar ik kijk ernaar uit. Het is mooi geweest en tijd om naar huis te gaan. Het voelt niet echt als een einde, in ieder geval niet als een afgerond geheel. Daarvoor zitten er nog veel te veel indrukken in mijn hoofd. Eergisteren zat ik weer in de pelgrimsmis, zette ik even de sluizen van die vele herinneringen, ervaringen en indrukken open en kwamen direkt de tranen. Kathedralen en tranen zijn op mijn camino een onafscheidelijk duo. Het zal nog wel even duren voor ik de herinneringen van bijna 2.000 km heb doorgeploegd en geïntegreerd.

Geplaatst in Uncategorized | Reacties uitgeschakeld voor Liminale fase

Diploma-uitreiking

Ruim een week geleden kwam ik aan in Santiago de Compostela. De dagen erna waren supergezellig. Op het plein voor de kathedraal komen continu pelgrims aan en dat is altijd weer mooi om te zien. Sommigen gooien hun rugzak weg of laten hun fietsen op de grond kletteren en gaan languit op het plein liggen of vallen elkaar in de armen. Het plein beschikt gelukkig over een goede afwatering, want er vloeien veel tranen. En er wordt veel gelachen.

Ik kom op het plein en in de straten geregeld bevriende pelgrims of oude bekenden tegen. Het lijkt een beetje op de sfeer bij een diploma-uitreiking. Je hebt iets afgesloten, hebt elkaar een tijdje niet gezien en verkeert in een feestelijke stemming. Je omarmt en feliciteert goede vrienden en mensen die je minder goed kent schud je soms enthousiast en soms wat onwennig de hand. De Koreaanse familie spant daarbij de kroon; die vlogen mij luid joelend om de hals.

Ook hier geldt: baas boven baas. In Finisterra kwamen Vanessa en ik onverwacht Handje/Handschuh tegen. Ze begon zo te gillen toen ze ons zag, dat de lokale bewoners dachten dat het tsunami-alarm was afgegaan en zich naar de hoger gelegen gebieden spoedden. Het was echt ongelooflijk en echt jammer dat we dat niet op video hebben kunnen vastleggen. Julia en Vera, twee Duitse dames met wie wij aan de koffie zaten, hebben zich rot gelachen.

In Santiago heb ik samen met een aantal anderen inmiddels een eigen stamkroeg, met de toepasselijke naam “vinos y tapas”. Wijn en snacks, prima voer voor pelgrims. Daar gaan we vanavond voor de laatste keer het glas heffen. Velen, waaronder ik, vliegen morgen naar huis.

Geplaatst in Uncategorized | Reacties uitgeschakeld voor Diploma-uitreiking

Aardbeien

SAM_1385Tot mijn grote verrassing kwam ik in Finisterra Michael weer tegen, de jonge Oostenrijker die me destijds zijn levensspreuk had verteld: “Es kann nicht jeden Tag Erdbeeren geben”. Een hartelijke omarming volgde en we hebben ons gesprek van destijds voortgezet. Destijds waren we tot de conclusie gekomen, dat je iedere dag weer naar de aarbeien moet zoeken. In Finisterra zei Michael dat je ze niet alleen moet zoeken, maar ook moet plukken. Grappig om zo met taal te spelen en te filosoferen.

Terugblikkend heb ik op mijn tocht vele aardbeien gezien. Het zoeken daarnaar is vaak niet eens zo moeilijk. Ik vergelijk de camino wel met een vergrootglas. Bepaalde aspecten van je karakter of behoeften en verlangens worden gigantisch uitvergroot. Vooroordelen zorgen ervoor dat je met sommige mensen geen contact hebt, waardoor je alleen aan de maaltijd zit. Je tijd- en doelgerichtheid kan voor blaren, spierpijn of zere knieën leiden, omdat je verder en sneller wilt dan je voeten je kunnen dragen. En je hoge verwachtingen leidden steevast tot teleurstellingen. Het lijkt erop dat je pas nadat je deze mechanismen doorziet, de aarbeien (het geluk) kunt vinden en plukken. Ik las ergens dat ongeluk niet voortkomt uit levensomstandigheden maar uit conditionering. De conditionering van onze samenleving loslaten, is het moeilijkste van allemaal. Maar de camino is daarvoor wel een hele geschikte plek. Iedereen is er min of meer gelijk. Iedereen moet slapen en eten. Iedereen loop in zijn of haar meest oncharmante slaapkledij door de ruimte, pist in of naast het potje, heeft fysieke problemen en loopt in vieze kleren.

Mijn aardbeien zijn onder meer de vele mooie ontmoetingen die ik heb gehad en de levensverhalen die ik heb gehoord. Ook de boeiende filosofische gedachten en het natuurschoon zijn aarbeien. En ik hoop het volgende rijtje een beetje te kunnen vasthouden: – durf te vragen – durf te geven – durf te ontvangen – grijp je kansen – temper je verwachtingen – laat je vooroordelen varen – wees blij met hetgeen op je pad komt

Of ik alle aardbeien heb geplukt en gegeten (in me heb opgenomen, geïnternaliseerd), weet ik niet. Het is ook altijd de vraag hoelang je de inzichten en ervaringen van zo’n tocht kunt vasthouden als je terug in het normale leven bent. We zullen zien. Maar aardbeien zijn er overal en zijn bovendien heel gezond, heb ik me laten vertellen.

Geplaatst in Uncategorized | Reacties uitgeschakeld voor Aardbeien

Communicatieproblemen

Toen ik Frankrijk verliet, had ik het idee dat ik me in het Frans redelijk verstaanbaar kon maken en dat ik de Fransen ook aardig begreep. Dat was aan het begin van mijn trip wel anders. Aangekomen in Spanje verstond ik maar weinig van het gebrabbel uit de monden van de Spanjaarden. Het leek mij als een kolkende rivier van woorden waar ik raftend in mee probeerde te komen. Inmiddels heb ik wel wat bijgeleerd, maar het tempo van de gemiddelde Spanjaard ligt voor mij te hoog.

Zelf spreken velen maar zeer beperkt Engels. En ook het gebruik van het woordenboek levert maar zelden goede resultaten op. Een tijdje terug zat ik in een restaurant en daar stond in 4 talen (Spaans, Engels, Frans en Duits) een instructie op de muur, die begon met “Beste pelgrim” (helaas heb ik het niet gefotografeerd). Braaf als ik ben, wilde ik dus weten wat ik moest doen. Ik las de Engelse tekst, maar snapte niet wat ze van me wilden. Vervolgens probeerde ik het Duits, maar ook die tekst was onbegrijpelijk. Ook Vanessa snapte er niets van, dus het lag niet aan mij. Dan maar het Frans proberen, dacht ik. Helaas, wij tastten nog steeds in het duister. Bij het lezen van de Spaanse tekst werd ons dan eindelijk duidelijk dat we na het nuttigen van onze consumptie de vuile kopjes op een dienblad moesten zetten.

Twee voorbeelden van leuke misverstanden door taalproblemen:

Er staat een vrouw bij de balie van een toeristenbureau en krijgt iets uitgelegd door een van de medewerksters. Plots stijgt uit haar tas keihard de schreeuw van Tarzan op en vult de gehele ruimte. Kennelijk de ringtone van haar GSM. De vrouw luistert echter onverstoorbaar verder naar de uitleg. De beller is vasthoudend en Tarzan’s roep maakt de communicatie er niet gemakkelijker op. De medewerkster raakt daardoor de draad kwijt en vraagt aan de vrouw: “Is that you?” De vrouw antwoordt: “No, it’s my daughter”.

In een herberg komen 2 pelgrims binnenlopen. Een Nederlandse hospitalero (een vrijwilliger die in de herberg pelgrims ontvangt) begroet beide jongens vriendelijk en begint een praatje. De jongens spreken echter beroerd Engels. Ik wist dat al, want ik kende ze al langer en heb ontdekt dat hun Duits ook beroerd is, maar net iets beter. Afijn, de hospitalero vraagt in het Engels waar ze vandaan komen. De meest spraakzame van de 2 antwoordt hakkelend: “I am Hungary” (hij bedoelde te zeggen: “I am from Hungary”). Waarop de hospitalero vriendelijk antwoordt: “Yes, I am hungry too, but there is a restaurant just around te corner.”

Toen ik het met een Duitser over dit soort vermakelijke spraakverwarringen had, moest ik weer denken aan een geweldige commercial van Berlitz van jaren geleden, waarin de Duitse taalvaardigheid op de hak wordt genomen. Hij had heel toevallig deze commercial een paar dagen geleden op internet opgezocht, n.a.v. een tip van iemand anders. Zie

Geplaatst in Uncategorized | Reacties uitgeschakeld voor Communicatieproblemen

Blaffende honden bijten niet

Iedereen die zich op de camino voorbereid t, leest over de vele honden die men onderweg tegenkomt. Ze kunnen nogal agressief zijn en zo de wandelpret bederven, zo luidt de waarschuwing. Je zult niet de eerste pelgrim zijn die door een hondenbeet vertraging oploopt of zelfs naar huis kan. Zelf ben ik niet zo’n hondenvriend, ondanks de deuzige hond, wijlen Natan (moge hij rusten in vrede in een hemel met pispaaltjes, brokken en fiepende badeentjes). De woorden ‘deuzig’ en ‘fiepend’ heb ik overigens van mijn taalpuristische vriendin en schoonvader geleerd. Maar of het werkelijk goed Nederlands is, betwijfel ik.

Om die reden heb ik overwogen een zogenaamde ‘dogdazer’ mee te nemen, een apparaatje dat honden op afstand zou houden. Ik heb het niet gedaan en, hoewel ik veel honden ben tegengekomen, heb ik er niet echt last van gehad. Misschien kwam dat, omdat ik steevast honden begroet met: “Hoi hondje”. Bovendien snap ik die beesten ook wel. Ze hebben een deal met hun baasje. In ruil voor kost en inwoning moeten zij iedere dag minimaal een keer blaffen. En net als bij mensen heb je onder honden ook haantjes de voorste, strebers en honden die er de kantjes vanaf lopen. Zo kwam ik eens in een gehuchtje aan en werd daar bij de dorpsgrens opgewacht door 2 exemplaren van verschillend ras. De grootste en voorste ging er eens bij zitten en liet, toen ik dichtgenoeg was genaderd, 1 diepe blaf uit zijn bek ontsnappen. Vervolgens keek hij om naar zijn maat en gaf een knikje van “nu ben jij”. De kleine kefte een keer en vervolgens gingen beiden, moe maar voldaan, weer liggen. Hun werk zat er voor vandaag op.

Naast het blaffen vallen ze nog op een andere manier op. Ze legen hun blaas waar het maar kan. Onlangs zaten we bij een herberg op het terras wat te eten, toen de hond des huizes langskwam en demonstratief tegen het straatbord met de ijsaanbiedingen ging staan pissen. Lekker smakelijk. Enige weken geleden zat ik met een paar anderen op een terrasje koffie te drinken. Vlakbij zat een Spaanse familie, die hun rugzakken tegen een bankje had geparkeerd. Vanzelfsprekend komt er een hond langskuieren en ik zeg nog gekscherend tegen de anderen: straks gaat hij tegen die rugzakken staan pissen. Het volgende moment gaat zijn poot ophoog en voor ik kan ingrijpen zeikt hij een van de rugzakken van de Spanjaarden helemaal onder. Gelukkig schiet die Spaanse familie (m.u.v. de eigenaresse van de rugzak in kwestie) in de lach, zodat wij onszelf ook niet in bedwang hoeven te houden. Gelukkig zitten wij die avond niet in dezelfde herberg als deze familie. Het stinkt er per slot van rekening al genoeg.

En om dit thema af te sluiten een laatste voorbeeld. Een tijdje geleden lag ik met Vanessa op een grasveldje mijn siësta te houden in de schaduw van de Middeleeuwse brug van Puenta La Reina. Ik zat gebogen over mijn reisgidsje te kijken hoe de tocht verder zou gaan en Vanessa lag te slapen. Zij is als de dood voor honden en natuurlijk komt er terwijl zij slaapt een flink exemplaar langs. Hij snuffelt even rondom onze nederzetting, nadert Vanessa tot op een halve meter en, terwijl ik overweeg om Vanessa te waarschuwen, tilt hij zijn poot op en sproeit een paar milliliter water richting de grassprietjes, net naast haar benen. Vervolgens kuiert hij tevreden verder, Vanessa in diepe ruste en mij met een grote grijns achterlatend.

Geplaatst in Uncategorized | Reacties uitgeschakeld voor Blaffende honden bijten niet

De laatste stappen

Er daar stond ik dan, na 1.800 km, oog in oog met (vermoedelijk) de Heilige Jacobus die hoog in de façade van de kathedraal op de nietige pelgrims neerkijkt. De laatste 20 km had ik in Galicische stijl (Galicië is de regio waar ik nu ben) afgelegd: grijze lucht, wind en nevelregen. Ik wilde deze laatste etappe absoluut alleen lopen. Ik ben mijn tocht alleen begonnen en wilde hem ook alleen afsluiten. Dus was ik de ochtend na het voorval van de kotsende en racende Fransman in mijn eentje op pad gegaan (later hoorde ik overigens van nog 6-7 mensen dat ze zo ziek waren geweest dat het lichaam alle uitgangen benutte om het kwijt te raken). Het was een apart gevoel om van de laatste heuvel af te dalen en een steeds beter zicht op de stad te krijgen. Ik ben me maar zelden zo bewust geweest van mijn voetstappen.

Als je de stad binnenloopt, duurt het nog zeker een half uur voordat je dan eindelijk op het grote plein voor de kathedraal staat. Daar staan overal plukjes pelgrims te stralen, te huilen of te kletsen. Ik vond het wel prettig om daar in mijn eentje te zijn en niet gelijk bekenden tegen te komen. Ik moest namelijk nog tot het besef komen dat ik werkelijk was aangekomen, dat het me gelukt is. In tegenstelling tot wat ik vermoedde, was ik er vrij nuchter onder. Een Spaanse pelgrim die ik weken geleden voor het laatst heb gezien, kwam me met mijn aankomst feliciteren en was daar emotioneler onder dan ik (zal wel projectie geweest zijn ;-)). Andy, een Engelsman die ik de avond ervoor had ontmoet, zag ik even later zitten met tranen in zijn ogen en die vloedlijn steeg nadat wij elkaar stevig gehugd hadden.

Niet dat ik zo’n koele kikker ben. Zeker niet. Dat heb ik op mijn camino ook weer gemerkt. En toen ik Mira belde dat ik was aangekomen, had ik een brok in mijn keel. Toen ik vervolgens om 12:00 uur in een volle kathedraal de pelgrimsmis bijwoonde, het gezang van een non door de gewelven schalde en een enorm wierookvat door de kerk slingerde, werd het zicht bij mij ook een beetje troebel. Toch bleef ik er vrij rustig onder, misschien omdat de prestatie voor mij nooit zo belangrijk was en dus het bereiken van het einddoel ook niet. Toegegeven, zonder Santiago is er geen camino; het is in die zin een technisch doel, een middel om op pad te gaan. En om op het pad te blijven. Het echte doel voor mij was om te lopen, te ervaren, geconfronteerd te worden, te balen, huilen, lachen en genieten. Aankomen in Santiago was in die zijn voor mij niet het besef het doel bereikt te hebben, maar het besef dat mijn weg hier ten einde komt. Die weg gaat thuis echter gewoon weer verder. En daar zal vermoedelijk ook wel het besef van de prestatie komen.

Geplaatst in Uncategorized | Reacties uitgeschakeld voor De laatste stappen